‘Vluchten kan niet meer’
Na ‘Sofie’(1992), Kristin Lavrans Dochter (1995) en ‘Private
Confessions’ (1977) is ‘Trolösa / Unfaithfull’(2000) de vierde
regie van de wereldberoemde topactrice en schrijfster van o.a.
‘Veranderen’, Luv Ullmann, de ex-vrouw van Ingmar Bergman, die
zelf scenarist is van dit indringend relaas van zijn eigen
huwelijksontrouw. Dat deze indrukwekkende en louterende film
uitblinkt door zijn vlijmscherpe analyse en uitmuntende
beeldregie en montage, verklaart waarom ‘Trolösa’ nooit op
televisie was te zien. Daarvoor is hij té sterk en té
beklijvend.
Een onverwerkt verleden uitschrijven en herspelen om rust te
vinden, ligt aan de basis van deze terugblik op oorzaak en
verloop van een scheiding, waarin de gevolgen voor het kind
centraal staan. De origineel filmische aanpak, wars van enige
effectzoekerij, raakt in al zijn sobere luminositeit, de kern
van de zaak : verleden, heden en toekomst blijven onlosmakelijk
verbonden, dwingen tot bezinning, vragen om sereniteit. en
overstijgt met glans elke banali-sering. ‘Trolösa’ heeft een
sterk waarheidskarakter, overstijgt met glans elke banalisering,
blijft authentiek in al zijn nuancering, verschoont niet maar
zoekt naar een zinnige uitweg. De blijvende actualiteitswaarde
verklaart ook de betrokkenheid van de kijker die, geďntrigeerd
en genageld, het wedervaren van Marianne en David in zijn
vertrouwdheid herkent en meebe-leeft. Is ontrouw maar een
voetnoot waarbij het kind stille getuige is ? Niet voor Luv
Ull-mann, niet voor Bergman, niet voor de meeste kijkers.
Begrijpen en verontschuldigen, zijn, in deze situatie, twee
verschillende instellingen, hooguit twee fasen, die niemand
voldoening schenken. Maar ‘Trolösa’ is een realistisch
‘Kammerspiel’ dat gokken op mensen niet meteen als vrije
tijdsbesteding beschouwt. De gevoelige Luv Ullmann vermijdt
evenwel alle melodra-matiek en verwart nooit hoofd- en bijzaken.
Opvallend is de beeldenpracht en de originele vertelstructuur
die scherp contrasteren met de ernst van het gebeuren. Maar net
zoals in de klassieke verhalen van weleer is de ‘katharsis’, de
ommekeer in het gemoed van de kijker, een wezenlijk deel van de
waardering voor deze uiterst betekenisrijke film die klasse
paart aan eerlijkheid en scheiding laat evolueren naar
verzoening, ook al is er geen sprake, in deze context, van enig
‘happy end’. Daarvoor is deze uitzonderlijke film té degelijk,
té universeel, gesitueerd tussen passie en redelijkheid.
‘Trolösa / Faithless’ is een film die aangrijpt in zijn erg
knappe filmische vormgeving. Bovendien zijn de vertolkingen
ongemeen doorleefd en van een zeldzame authenticiteit. Een
absolute aanrader, voor wie mensen belangrijk, ook in hun
tegenstrijdigheid. |
