‘Herontdekking van de liefde’
Met zijn nieuwste film “All or Nothing” keert Mike Leigh terug
naar zijn vertrouwde domein: het Engelse arbeidersmilieu. Net
zoals het in 1996 met een Gouden Palm bekroonde “Secrets and
Lies” vertelt deze film over de troosteloosheid van het
menselijk bestaan en dan vooral in de onderste lagen van de
bevolking.
Het verhaal speelt zich af in en om grauwe, armoedige
flatgebouwen in een wijk in Zuid-Londen. Drie verschillende
gezinnen worden gevolgd in hun dagelijkse “struggle for life”.
Centraal staat het gezin van Phil (vaste Leigh-acteur Timothy
Spall), een gevoelige maar gelaten taxichauffeur, die zijn
uitzichtloze bestaan lijdzaam ondergaat. Wanhoop druipt van zijn
gezicht en zijn intrieste blik verraadt dat hij het al lang
heeft opgegeven om nog te vechten. Lethargisch ondergaat hij
alles. Hij worstelt met een existentiële crisis en herhaalt
voortdurend dat “we alleen geboren worden en alleen sterven”.
Eenzaam is ook zijn vrouw, Penny (Lesley Mannville), de
belangrijkste broodwinner. Haar leven met Phil is uitgedraaid op
een bittere teleurstelling en ergens onderweg is ze opgehouden
met beminnen. Haar liefde is afgebot, haar hart heeft ze, om te
overleven, afgegrendeld. Emotioneel uitgeblust klampt ze zich
vast aan de dagelijkse routine om overeind te blijven. Ze maakt
zich ook terecht zorgen om haar oudste zoon, een zwaarlijvige,
brutale kerel die zijn dagen slijt voor de buis en zijn agressie
verbaal uit tegenover zijn familie en fysiek tegenover zijn
vrienden.. Zijn zus, die ook kampt met overgewicht, is
zachtaardig maar toont weinig initiatief. Dit gezin, dat geen
regel-rechte tragedies meemaakte maar toch zichtbaar ongelukkig
is, wordt op een genuanceerde en niet-karikaturale wijze
gepresenteerd.
De andere flatbewoners slepen ook allemaal hun eigen, vaak
trieste verleden mee: Penny’s beste vriendin, Maureen (sterk
vertolkt door Ruth Sheen), een alleenstaande moeder met haar
depressieve tienerdochter, is ondanks alles opvallend
optimistisch gebleven en, zeker in het 1e deel van de film, 1
van de weinige lichtpuntjes. Ook een alkoholiste met haar
opstandige tienerdochter passeren de revue. Al deze mensen
kunnen op de een of andere manier niet meer met elkaar praten,
niet meer van elkaar houden of goede momenten met elkaar
beleven.
Maar net als in Leighs onvolprezen “Secrets & Lies” komt het tot
een confrontatie, waarna je weer kan ademhalen. Ook toen was het
trouwens Timothy Spall die de oude familiewonden weer openreet.
Een ongeluk met hun zoon zorgt ervoor dat Phil en Penny in een
onthutsende nachtelijke scène mekaar terug ontdekken. Als Phil
zijn angst eindelijk durft te formuleren is het een bom die
explodeert, maar die ook een grote straal optimisme uit de hemel
tovert. De intensiteit van deze aangrijpende slotscène is
overweldigend en 1 van de redenen waarom U deze film niet mag
missen. Want, zo blijkt, liefde is een essentieel element om tot
geluk te komen. Als je geen liefde hebt, heb je niets. It’s all
or nothing. En dus is de thematiek van deze film niet
klassegebonden, maar universeel. Vele gehuwden of samenwonenden
zullen ongetwijfeld situaties uit hun eigen leven herkennen: hoe
onderweg vaak onbewust en ongewild, de liefde uitdooft,
onuitgesproken wrevel groeit. Men vlucht weg in het werk, leeft
naast en niet met mekaar. (Onder druk van omstandigheden dooft,
vaak onbewust en ongewild, de liefde en groeit, onuit-gesproken,
enige wrevel. Het werk wordt een vlucht, mensen gaan naast
mekaar leven, niet met mekaar. Onderlinge communicatie is een
probleem, bepaald geen voorrecht voor iedereen in tijden van
internet.)
In deze film toont Mike Leigh eens te meer een kaart van het
menselijk hart. Alle rollen, groot en klein, zijn oprecht en
zeer doorleefd, een gevolg van Leighs unieke manier van werken.
6 maanden voor de opnames roept Leigh zijn cast bijeen, legt
zeer kort uit waarover de film zal gaan en nodigt zijn acteurs
uit om zelf na te denken over wie hun personages zijn. Ze moeten
een heel parallel universum verzinnen dat in de film niet te
zien zal zijn; zo creëren ze een enorm meer van informatie
waarop ze hun improvisaties kunnen baseren. Uiteindelijk is het
de bedoeling dat acteur en personage 1 zijn, dat de acteur, ook
in zijn dagelijks leven, denkt en handelt zoals zijn personage.
Intussen geeft Leigh voldoende feedback en af en toe manipuleert
hij subtiel. Stap voor stap boetseren de regisseur en zijn
acteurs zo aan ieder personage dat door voortdurende
improvisatieoefeningen na verloop van tijd als en 2e huid aan
hen kleeft. Dit alles zorgt ervoor dat de figuren in “All or
Nothing” een zelden geziene authenticiteit uitstralen. Een
ontroerende en eerlijke film. |
