.: 2003-2004  Deel 2 :.

Wie het vorige seizoen The Magdalena Sisters zag, hield er ongetwijfeld een gevoel van puur ongeloof aan over : dat dergelijke praktijken überhaupt ooit gebeurd zijn, laat staan pas zeer recent werden opgeheven ! Bij deze aangrijpende ‘Song for a raggy boy’ is de verstomming, zo mogelijk, nog groter. Tot in de jaren tachtig zijn er ook kinderen weggestopt in heropvoedingsgestichten die de regisseur doen denken aan concentratiekampen. Kinderen werden er beroofd van hun naam en identiteit en bij nummer genoemd. Ze werden er door de Staat geplaatst, met goedkeuring van de oppermachtige Katholieke Kerk, terwijl hun ouders machteloos toeken. En dat terwijl hun enige fout was dat ze gespijbeld hadden, wegens een ongehoord Spartaanse voeding eten hadden gepikt, of hun moeder verloren ! Vaders alleen konden niet voor hun opvoeding instaan, dacht men ! Ook deze pikzwarte bladzijde uit de Ierse schoolgeschiedenis wordt zonder franje verfilmd, omdat we het nooit zouden vergeten. Hier fungeert film als blikopener om wraakroepend onrecht te ontmaskeren, want ‘de realiteit was nog schokkender dan wat ik toon’, iedereen moet nu maar eens eindelijk zijn verantwoordelijkheid opnemen’, zegt regisseur Aisling Walsh.

Patrick Galvin kwam in de katholieke opvoedingsinstelling Saint-Jude terecht als jonge, idealistische lekenleraar, de eerste in dat instituut in die dagen. Zijn ervaringen schokten hem zozeer dat hij er een autobiografisch boek over schreef : om het geheel een plaats te geven voor zichzelf, maar ook om dergelijke wanpraktijken aan de kaak te stellen en er voor het grote publiek van te getuigen. Een dergelijk doorleefd verhaal biedt uitstekend materiaal voor het scenario van de Ierse cineaste Aisling Walsh, die met ‘Song for a raggy boy’ het verhaal voor eeuwig op ons netvlies brandt. Broodnodig, hartverscheurend, hemeltergend, maar waar.
Ze maakte er zelfs eerst een documentaire over voor de BBC : ‘Sinners’ wekte zoveel verontwaardiging dat de BBC onmiddellijk na de uitzending al 4000 telefoontjes kreeg en een aparte telefoonlijn diende te installeren. Na de heruitzending weren er nogmaals 2000 telefoontjes. De ban was gebroken : wie het meegemaakt had, begon te spreken, ook al hadden de intussen gehuwde betrokkenen er nooit met hun echtgenoot over gepraat tot dusver. Een onthutsend menselijk document, onvergetelijk.

Aidan Quinn zet een puike prestatie neer als William Franklin, de jonge leraar, die getekend door een Spaans oorlogsverleden en een verloren liefde, op Saint-Jude zijn wonden komt likken, in de hoop alsnog een zin te geven aan zijn bestaan. Al gauw ontdekt hij mistoestan-den die even gruwelijk zijn dan zijn ervaringen in de Spaanse burgeroorlog tegen dictator Franco. De tuchtprefect leidt het instituut met ijzeren hand, al is dat een understatement van formaat. De kinderen op Saint-Jude zijn er dag en nacht het slachtoffer van machtsmisbruik en sadisme. Ondanks de harde wereld waarin ze leven, schuilt er hoop in de jonge knapen. Hoop die wordt aangewakkerd naarmate ze ervaren dat meester Franklin al dan niet openlijk verzet aantekent tegen de praktijken van Brother John. Als leraar, laat hij ze, door het lezen en bespreken van gedichten, hun eigenwaarde terugvinden. Maar leraars zijn mensen en mensen maken fouten, ook al bedoelen ze het goed. Begrijpelijkerwijs drijven Williams‘ strijd voor de St-Judes-boys en zijn eigen gemoedstoestand de situatie meer dan eens op de spits.

‘Song for a raggy boy’ is, ondanks zijn verhaal, een diepmenselijke prent, vol sterke emoties, een niet te missen aanrader voor alle pubers, adolescenten én volwassenen. De suggestie zegt soms meer zegt dan de naakte beelden. Spijtig genoeg zijn we, ongelooflijk maar waar, al zo gewend aan lijfelijk geweld. ‘Song for a raggy boy’ zal u zonder enige twijfel door zijn overtuigende beeldkracht wakker schudden. Terecht. De vrouwelijke regisseur Aisling Walsh vertelt meeslepend, gesteund door uitstekende acteurs die mensen neerzetten van vlees en bloed, met hun grote en kleine kanten, vastgeroeste vooroordelen en edelmoedigheid van buitenstaanders. De film is dan ook een onvergetelijk pleidooi voor elementaire menselijkheid. Het ‘systeem’ kan niet straffeloos elk mensenrecht ontzeggen aan de kleinsten onder ons. Het leven zoals het is ? In Ierse tuchthuizen was het een hel voor verweesde kinderen, een speelplaats voor onmenselijk autoritair gedrag waar je, normaal gezien, geen weet van hebt. Een hel voor de betrokkenen, ongelooflijk maar waar. Schandelijke onrechtvaardigheid
ten koste van rechteloze zwakkeren, kinderen tussen 7 en 18 jaar, grijpt naar de keel. Beklijvend, pakkend, shockerend. Een absolute must. Humaan tot en met. Niet te missen, omdat jongeren belangrijk zijn.