Lees recensie >>>
Meer info |
11 10 2005 Regie:
Scenario:
Fotografie:
Muziek:
Montage:
Vertolking: |
Alejandro Amenabar
Alejandro Amenabar en Mateo Gil
Javier Aguirresarobe
Alejandro Amenabar
Alejandro Amenabar
Javier Bardem (Ramon Sampedro) Belen Rueda (Julia), Lola Duenas
(Rosa), Mabel Rivera (Manuela) |
|
|
‘Ode aan het leven’
 |
Mar adentro is een ontroerende maar diepmenselijke film over het
waar gebeurde verhaal van een verlamde man, Ramon Sampedro, die
op een waardige manier wenst te sterven nadat hij 30 jaar aan
zijn bed was gekluisterd tengevolge van een zwemongeval.
Uiteindelijk slaagt hij er in, met behulp van enkele van zijn
dierbaren, een list te verzinnen waarmee hij zijn ondraaglijke
bestaan kan beëindigen, zonder in botsing te komen met de
strenge euthanasiewetgeving van zijn katholieke vaderland. Zijn
verbeten strijd hield Spanje in de jaren 90 een hele tijd in de
ban. Het ging zelfs zover dat de Katholieke Kerk iedereen opriep
openlijk positie te kiezen tegenover het geval Sampedro. En
Zapatero, de huidige progressieve premier van Spanje,
verkondigde onlangs nog dat zijn land nog altijd niet rijp is
voor een legalisering van euthanasie.
Terecht werd de film in Barcelona bekroond als beste Europese
film en in Hollywood kreeg hij de oscar voor de beste
niet-Engelstalige film. Ook Javier Bardem die op een
schitterende manier gestalte heeft aan dit personage viel
meermaals in de prijzen.
De regisseur van de film, Alejandro Amenabar (bekend van films
als Tesis en The Others), verdiepte zich maandenlang in de
poëzie van Ramon Sampedro om tenslotte de uitdaging aan te gaan
zo’n delicaat onderwerp als euthanasie te verfilmen. Zonder
pamflettistisch te worden, heeft hij de problematiek dan ook op
een genuanceerde manier trachten uit te diepen. Een interessant
uitgangspunt hierbij is het benadrukken van de zorg rond Ramon.
Met veel liefde en toewijding werd hij verzorgd door zijn
schoonzus, zijn vader, zijn broer en zijn neef. Soms heerst de
opvatting dat een liefdevolle omgeving een euthanasievraag kan
voorkomen. Amenabar belicht hiermee het wat moeilijk te
begrijpen verzoek van iemand die toch wil sterven terwijl hij
teder wordt verzorgd.
Het geval van Sampedro is dan ook zeer uniek. Hoewel hij niet
terminaal ziek is of zijn lijden niet ondraaglijk is, verkiest
de man te sterven omdat hij, paradoxaal genoeg, zoveel van het
leven houdt. Aangezien hij zich vernederd en beschaamd voelt en
omdat hij geen menswaardig bestaan meer heeft, pleit Sampedro er
voor dat de dood het enige waardige alternatief is. Naarmate de
film vordert, wordt zijn wil om te sterven alsmaar sterker. Hij
gaat zelfs zover dat hij onder het mom van de liefde iemand
gebruikt om zijn wens te vervullen. “Alleen de persoon die me
werkelijk liefheeft zal me helpen”, verklaart hij. Het is
duidelijk dat Ramon de individualistische visie op het leven
vertegenwoordigt : de mens als individu die verantwoordelijk is
voor zijn eigen geluk en die ook zelf beslist over zijn leven.
Mar adentro is een belangrijk drama met een duidelijke
boodschap. Maar de regisseur insinueert niet dat Sampedro’s
oplossing de enige goede zou zijn voor alle verlamde mensen. Er
is zelfs plaats voor tegenargumenten, onder meer in de
juridische strijd die familie en vrienden voeren met Ramon maar
ook tussen de familieleden, vrienden en de betrokkene onderling.
Elk personage vertolkt hierbij een afgemeten, duidelijk, maar
realistisch standpunt. Dergelijke spanningen geven aanleiding
tot een aantal fundamentele vragen die iedereen voor zich moet
stellen. Daardoor krijgt Mar adentro een complexiteit en een
eerlijkheid die zeldzaam zijn bij dergelijke films. Hoe moeilijk
is het niet te oordelen over wat goed is voor een persoon als
Sampedro? Heeft zijn leven als verlamde geen waarde meer omwille
van de fysieke beperkingen? Hoe dan ook, het blijft voor
iedereen een uitdaging om te zoeken naar de correcte manier om
met dergelijke vragen om te gaan. Meer nog, moeten wij, uit
respect voor het leven, er niet alles aan doen om de dialoog met
de betrokkene gaande te houden? . Luisteren we hierbij even naar
het oordeel van Joke Lemiengre in het filmtijdschrift Cinemagie
: Misschien heeft de kerk in het verleden de meditatie over de
dood overdreven maar zijn wij vandaag niet in een taboesfeer
over de dood terecht gekomen?
Ook stilistisch is Mar adentro een pareltje. Fraaie fotografie
van het groene maar woeste Galicië, ontroerende klassieke
muziek, lyrische sfeerbeelden, af en toe een vleugje humor. Het
zijn allemaal elementen die de somberheid van dit ethisch zwaar
beladen drama doorbreken. Even belangrijk zijn de talloze
“kleine” momenten van romantische intimiteit tussen de verlamde
Ramon en de vele vrouwen die innige gevoelens koesterden voor
deze lieve, inspirerende man. Ondanks zijn uitzichtloze situatie
was hij geen somber mens maar een warm, innemende “filosoof” die
een grote invloed had op veel mensen in Spanje. En natuurlijk is
er de symboliek van de zee die Ramon ervaart als begin en
eindpunt van het leven, als metafoor voor de weg die we hier op
aarde moeten afleggen. Vergeten we immers niet dat Sampero als
matroos alle zeeën bevaren heeft en verlamd geraakte toen hij op
een rotspartij dook.
Volgens regisseur Amenabar is zijn film een hommage aan het
leven en aan allen die ons verlaten hebben, als een balsem op de
wonden van diegenen die achterblijven. Een film die je loutert
en niet verweesd achterlaat! Een must voor iedereen!
|
|
