Officiële site
met trailer |
07 02 2006
Scenario:
Fotografie:
Montage:
Muziek:
Vertolking:
|
|
JOYEUX NOEL/MERRY CHRISTMAS |
Groot-Brittannië
België
Rusland |
2005 |
116' |
Christian Carion
Walther Vanden Ende
Andrea Sedlackova
Philippe Rombi
Diane Kruger (Anna Sörensen), Benno Fürmann ( Nikolaus Sprink),
Guillaume
Canet (Audebert), Gary Lewis (Palmer)
|
|
|
Verbroedering tussen vijandelijke legers
 |
Menselijk, ontroerend, authentiek en bovendien historisch correct
schetst ‘Joyeux Noël / Merry Christmas’ de onvoorstelbare
verbroedering die groeide langsheen de frontlijn, rond Kerstmis
en Nieuwjaar, anno 1914, in de beginperiode van W.O. I , de
wreedste loopgravenoorlog ooit, achteraf, sarcastisch, ‘De
Groote Oorlog’ genoemd. Een vreemd historisch gebeuren,
‘ongelooflijk maar waar’. Een onverwachte opstoot van
broodnodige menselijke warmte en een oprecht verlangen naar
vrede deden toevallige vijanden, -jongens die amper wisten hoe
hun vijand eruit zag of waarom ze in zo’n verschrikkelijke
omstandigheden een zekere dood tegemoet gingen-, toch uit de
loopgraven stappen en hun ‘overburen’ een hand reiken. Tegen
alle regels in deden zij wat hun leiders vertikten : denken aan
vrede. Voor de betrokkenen en ook voor kijkers vandaag, was en
is dit een magisch, onvergetelijk moment dat zelfs zou doen
geloven in ‘Give peace a chance’. Dit aarzelend ‘geloof in de
goedheid van de mens, ondanks alles’ deed alle legeroversten
steigeren van onbegrip voor ‘dit staaltje onverteerbare
medemenselijkheid, oog in oog met een vijand die vele officieren
evalueerden als een unieke kans op eigen promotie : velen
beschouwden het leven en overleven van hun soldaten niet meteen
als een prioriteit, voor velen waren zij slechts kanonnenvlees
waarover de legerleiding, geïnstalleerd op enkele kilometers
daarvandaan, amper iets wist, zoals bleek na de ‘Slag rond
Passendale’.
Uit de anonimiteit van de groep treden een paar persoonlijkheden
naar voor die dit pakkend anti-oorlogsverhaal optillen tot een
humaan document dat het niet moet hebben van zijn revolutionaire
fotografie, maar klasrijke films als ‘La Vie et Rien d’autre’ en
‘Un long Dimanche de Fiançailles’ knap vervolledigt. Deze
emotierijke film toont het unieke wedervaren van mannen mét
gevoel en begrip, op een verbijsterend moment in hun prille
leven, onzeker maar vol hoop. Meteen roept deze filmische
Kerstwens scherpe herinneringen op aan Stanley Kubrick’s
verboden film ‘Paths of Glory’ en Francesco Rosi’s aanklacht
‘Uomini Contro’. De prachtige filmbeelden zullen ongetwijfeld
iedereen raken en bevestigen, met visuele eenvoud, de
aangrijpende oorlogspoëzie die Tom Lanoye hertaalde uit Engelse
en Duitse teksten en, als eerbetoon aan Britse, Ierse, Schotse,
Canadese en Duitse jongens die in de gruwel verdwenen , in de
opmerkelijke bundels ‘Niemandsland’ en ‘Overkant’ publiceerde,
in herinnering aan een schrijnende werkelijkheid die ook door de
Engelse oorlogsjournalist uit de ‘Groote Oorlog’, Siegfried
Sassoon, puntig werd doorgelicht en nu door regisseur Christian
Carion sober maar trefzeker in beeld werd gezet.
Oorlog is, voor soldaten, geen spelletje ‘Stratego’ : dat
bewijst ‘Merry Christmas’ overtuigend. Carion, zelf geboren in
het land van obussen en loopgraven, kaart visueel een aantal
essentiële vragen aan : zinloosheid van de oorlog, ontbering,
vriendschap, verlatenheid, schrik voor vernietiging, de fabel
van broederschap, de utopie van de vrede, de confrontatie met
dood en verschrikking, de kracht van de muziek, de sociale
onrust aan het front, de twijfel om te deserteren, de
onmenselijke militaire discipline. Deze onverwachte kennismaking
met een doodgezwegen stukje geschiedenis waarin mensen boven
zichzelf en militaire logica uitgroeiden, maakt dat ‘Joyeux
Noël’ een uitzonderlijk menselijke oorlogsfilm is die heimwee,
liefde, geloof, muziek, verlies, zinloosheid, hoop op vrede
hanteert om het oorlogsgeweld in vraag te stellen. Dat de
legertop er heel anders over dacht, kan je opmaken uit de
slotscènes. Regisseur Carion wil tonen wat er in het hart van de
soldaten omgaat en confronteert de gevoelens van het gewone volk
met die van de militaire overheden : ‘Niet de oorlog, maar de
vrede is heldhaftig’. Als een Kerstwonder in Niemandsland.
Dit historisch feit, hoe gedateerd en verrassend ook, barst van
actuele verwijzingen : films die nu over het verleden gemaakt
worden, zeggen immers meer over vandaag, want iedereen is kind
van zijn eigen tijd. Als de XXste eeuw een eeuw was van oorlogen
(WO I,WO II) en verschrikkingen, van Sarajevo tot Sarajevo, van
Amerika tot Bagdad, tussen heden en verleden, hoe kan je dan
deze ‘Joyeux Noël / Merry Christmas’ anders begrijpen dan een
kreet om vrede, verstandhouding, begrip en samenwerking, met het
oog op die betere wereld waarover velen zo graag praten zonder
er iets ten gronde aan te doen. Deze film is niets minder dan
een uiting van hoop op een nieuwe werkelijkheid, met méér
sociale gelijkheid, ondersteunende solidariteit en echte
vrijheid, in volle respect voor die anderen die naast ons leven,
binnen en buiten onze begrenzingen, in een ander Europa, in een
andere wereld waar mensen écht belangrijker zijn dan hun
bankrekening, status, kleur, leeftijd, ontwikkeling, continent,
oorsprong of religie. Een utopie of een haalbare doelstelling ?
Regisseur Carion toont de weg, in alle bescheidenheid. Omdat
oorlog, vandaag de dag, een economisch middel is tot
zelfverrijking. Hoe een dollar rollen kan, niet ? Vast en zeker
omdat mensen belangrijk. Want in het verleden ligt het heden, in
het heden wat komen moet, niet ? Even kijken dus : het is immers
niet verboden te denken en mee te voelen.
|
|
 |
|
