Sinds de “Dutroux-affaire” halverwege de jaren ’90 is
losgebarsten, is de beerput van het kindermisbruik opengegooid
en zijn misselijk makende verhalen met de regelmaat van een klok
het nieuws blijven beheersen. Het taboe dat eeuwenlang als een
loden deken lag op kindermisbruik waardoor over incest en
pedofilie nooit met een woord gerept werd, werd in de nadagen
van de arrestatie van Dutroux definitief doorbroken en een
vloedgolf van “waargebeurde” feiten overspoelde de media.
Toen mensen via anonieme kliklijnen hun verhaal kwijt konden,
bleek de omvang van het kindermisbruik vele malen groter dan
gedacht en gevreesd. Velen werden “aangeklaagd” en in een poging
om het vertrouwen van de publieke opinie in het falende
justitieapparaat te herstellen, werd er vaak drastisch
ingegrepen.
Tot bleek dat er tussen de ware schuldigen ook heel wat
onschuldigen zaten, mensen die soms door hun eigen kinderen of
verwanten beschuldigd werden, simpelweg uit rancune of om
rekeningen uit het verleden te vereffenen. Beschuldigingen uiten
is makkelijk, zijn onschuld in dergelijke zaken bewijzen is
quasi onmogelijk. De ravage die binnen de getroffen gezinnen
werd aangericht was niet te overzien. Het meest bekende
voorbeeld hiervan is het geruchtmakende pedofilieproces dat in
het Noord-Franse stadje Outreau in juli 2004 eindigde met de
veroordeling van 10 van de 17 beklaagden. Al gauw bleek dat
velen wellicht ten onrechte waren opgepakt op basis van leugens
en verzinsels. Op 2 december 2005 werden 6 mensen in beroep
vrijgesproken, maar hun levens waren intussen totaal verwoest.
Eén van de beklaagden had zich na 1 jaar voorarrest in zijn cel
opgehangen, anderen waren ten onrechte van hun kinderen beroofd,
hadden hun werk verloren of in een welbepaald geval hun moeder
die letterlijk gestorven was van verdriet en pijn om wat haar
zoon uiteindelijk niet gedaan bleek te hebben.
Maar wie beschuldigd wordt van kindermisbruik hoeft niet te
rekenen op begrip en mededogen. Nog voor het proces moet
beginnen en het eerste bewijs is geleverd, wordt hij beschouwd
als een onmens. Kindermisbruik is van alle misdrijven de minst
sociaal aanvaardbare.
Of zoals de hoofdacteur in “Anklaget/Accused” zegt: “Ben je
gestopt met je vrouw te slaan? Als je ja antwoordt, dan beken
je. Als je neen antwoordt, dan is het alsof je haar nog altijd
slaat. Wat ik ook doe of zeg, ik zal altijd schuldig lijken.”
Zo vat zwemleraar Henrik zijn kafkaiaanse situatie samen in de
beklemmende psycholo- gische thriller “Anklaget”. De aanklacht
waar het om draait: zijn tienerdochter Stine beschuldigt hem van
incest.
Het meisje lijdt aan de puberblues. Ze zit dagenlang op haar
kamer, praat met niemand, gaat niet naar feestjes en heeft geen
vrienden. Ze is het enige waar moeder Nina en vader Henrik zich
een beetje zorgen om hoeven te maken. Hij is zwemleraar, zij
secretaresse. Ze wonen in een fijn huis in een nette burgerwijk.
De beschuldiging van hun dochter verbrijzelt alles wat ze
hebben. Stine wordt in een inrichting geplaatst, contact met
haar ouders is verboden. Henrik verdwijnt achter de tralies in
afwachting van zijn proces. Het leven van Henrik, Nina en Stine
is niet meer wat het geweest is en het zal nooit meer worden wat
het was. De positieve of negatieve uitspraak van de rechter zal
daar niets aan veranderen.
“Anklaget” gaat op zoek naar de waarheid achter de aanklacht,
maar interessanter is dat de film laat zien dat de beschuldiging
van seksueel misbruik werkt als een fragmentatiebom. In één klap
versplintert de vertrouwde wereld van het gezin maar de
verwoestende uitwerking treft ook collega's en vrienden. Wie
moeten ze geloven? Opgefokte buurtbewoners bekladden Henriks
auto met scheldwoorden. In een onstuitbaar mechanisme speelt
iedereen zijn vaste rol. De therapeut doet wat zij denkt dat
goed is, de advocaat zoekt zwakke plekken in de aanklacht en de
rechter oordeelt.
Naast het juridische aspect staat het menselijke drama. Dat
Henrik en Stine lijnrecht tegenover elkaar staan, maakt het
leven voor Nina tot een hel. Zij gelooft Henrik, maar wil haar
dochter niet verliezen. “Anklaget” is een thriller, maar vooral
een subtiel geobserveerd gezinsdrama over list en bedrog.
Indringend toont de film hoe het gezin uit elkaar valt.
“Anklaget” gaat maar zijdelings over de schuldvraag. Natuurlijk
is het belangrijk om te weten of Henrik zijn dochter heeft
misbruikt, maar Thuesen is meer geïnteresseerd in de
psychologische, praktische en sociale impact van de
beschuldiging. Het is een film over de reacties op de aanklacht,
eerder dan een onderzoek naar de zuivere waarheid.
Thuesen houdt de vaart goed in zijn verhaal. Hij koos voor
een expressieve visuele stijl en puurde uitstekende vertolkingen
uit zijn cast. Troels Lyby – die je kan herkennen uit de
Dogmafilm “The Idiots” – is indrukwekkend als gepijnigde vader.
Hij slaagt er gedurende de hele film in om het drama weer te
geven zonder uitsluitsel te geven over zijn (on)schuld. Dankzij
hem voelt “Anklaget” ietwat ongemakkelijk aan. Thuesen heeft
alle sentimentele en sensationele elementen radicaal geweerd en
geeft met de finale confrontatie tussen Henrik en Stine een
bewijs van zijn grote vertelkracht.
Thuesen is geen jong veulen meer. De veertiger heeft lang
gewacht om zijn eerste film te regisseren. Hij raakte bekend als
monteur van Lars Von Trier en Susanne Bier. Zijn eerste film
werd meteen geselecteerd voor het Filmfestival in Berlijn.
|
