Officiële site
|
14 11 2006 Regie:
Scenario:
Fotografie:
Montage:
Muziek:
Vertolking: |
Stephen Gaghan
Robert Baer & Gaghan
Robert Elswit
Tim Squyres
Alexandre Desplat
Kayvan Novak, George Clooney, Amr Waked, Christopher Plummer,
Jeffrey Wright |
|
|
Olie: het zwarte goud? |
Macht, olie en de verstrengeling tussen beide zijn de voornaamste
thema’s in een film die is gebaseerd op het boek “See no Evil:
The True Story of a Ground Soldier in the CIA’s War on
Terrorisme” van Robert Bear. Gaghan bewerkte het boek van de
gewezen CIA-man en ging daarbij tewerk zoals in zijn vorige
scenario “Traffic” dat door Soderbergh werd verfilmd. Hij zet
verschillende verhaallijnen uit die ergens iets met mekaar te
maken hebben en in hun geheel een soort canvas vormen. Daaruit
groeit in het geval van “Syriana” een beeld van de
machtsverhoudingen in de oliewereld en hun repercussies op de
wereldpolitiek.
"Syriana" is een uitermate fascinerende film over olie en geld,
Amerika en China, handelaars en spionnen, de Golfstaten en Texas,
corruptie en verraad. Het is een politieke thriller, waarin de
intriges en corruptie van de wereldwijde olie-industrie uit de
doeken wordt gedaan. Van de deals die in de achterkamertjes van
Washington worden gesloten tot de zwoegende Pakistaanse
gastarbeiders op de olievelden in de Perzische Golf die na een
overname plots worden ontslagen en recht in de armen van
haatzaaiende moslimfundamentalisten lopen: talloze verhaallijnen
worden ineengeweven en laten de toeschouwer op het einde van de
film verontrust achter, want: in deze film zijn er nauwelijks
“goeden” te bespeuren.
De relatie tussen de wapenindustrie, de economie en het leger
werd door oud president Eisenhower het militair-industrieel
complex genoemd en Syriana is daar het schoolvoorbeeld van.
Macht bestaat al lang niet meer alleen uit een sterk leger. De
internationale machtsverhoudingen worden bepaald door politieke,
economische, militaire en tot op zekere hoogte religieuze
factoren. Syriana ligt een tipje van deze sluier op en gaat in
op drie losstaande verhalen die elkaar op een bepaald punt in
tijd en ruimte ontmoeten.
De intrige speelt zich af tegen de achtergrond van een
olieproducerende Golfstaat, waar de jonge, charismatische en
hervormingsgezinde prins Nasir probeert de oude relaties met de
Amerikaanse zakelijke belangen te veranderen. Nasir, de
erfgenaam van de troon, heeft zojuist de boorrechten van
aardgas, die in handen waren van Connex - een enorm
energiebedrijf in Texas - aan de hogerbiedende Chinezen
verkocht. Dit is een enorme tegenvaller voor Connex en de
Amerikaanse belangen in de regio. Intussen heeft een kleiner
Texaans bedrijf de uiterst lucratieve rechten in handen gekregen
voor de felbegeerde velden in Kazachstan. Dit maakt Killen een
aantrekkelijke partner voor Connex die nu een nieuw territorium
nodig heeft om zijn productiecapaciteit te behouden. Dit wekt
echter de argwaan van het ministerie van Justitie...
In een 2de verhaallijn volgen we Bob Barnes (George Clooney),
een CIA-agent die al sinds de jaren tachtig vuile klusjes
opknapt in het Midden-Oosten maar nu door zijn bazen in Amerika
aan de kant gezet wordt omdat hij wel eens een risico kan worden
met alle gevolgen van dien. Een derde verhaallijn draait rond
Bryan Woodman (Matt Damon), een economische wonderjongen die de
persoonlijke adviseur wordt van dezelfde prins die Bob Barnes
moest vermoorden...
Syriana is als het ware een “hyperlink-movie”, waarbij achter de
personages telkens weer ander links verborgen zitten, waardoor
de verschillende verhaallijnen mekaar raken of in mekaar
overvloeien. Je wordt eveneens voortdurend gedwongen om je
mening over bepaalde personages bij te stellen, nadat je hen in
andere situaties bezig hebt gezien.
Voor de kijker zelf is niet alles steeds even duidelijk, maar
geen nood: dat is het voor de betrokkenen evenmin: Arabische
prinsen, CIA-agenten, advocaten, industriëlen, Congresleden:
geen van allen hebben ze zicht op het geheel en allemaal dansen
ze naar de pijpen van die ene oppermeester: de olie, het ultieme
smeer- en machtsmiddel. U merkt het: Syriana schetst
allesbehalve een fraai beeld van de hedendaagse wereld.
Van de aanwezige acteurs, waaronder Matt Damon, Amanda Peet en
Jeffrey Wright, is het vooral George Clooney die de show steelt
als de uitgebluste maar nog zeker niet af te schrijven
geheimagent Bob Barnes. Met zijn ongeschoren hoofd, weinig
flatteuze voorkomen en 35 kilo aan gewicht extra laat Clooney
een diepe indruk na. Dat hij voor zijn vertolking zowel een
Oscar als een Golden Globe voor de beste mannelijke bijrol heeft
gekregen, hoeft geen verbazing te wekken.
Evenals “Good Night, and Good Luck” (van en met George Clooney)
is ‘Syriana’ (van Stephen Gaghan met Clooney) een politiek
statement dat de spijker op zijn kop slaat. En dat er in beide
films meer dan eens een sneer zit naar de regering Bush kan niet
ontkend worden. Trouwens: heeft Bush in zijn laatste State of
the Union niet gezegd: “America is addicted to oil”. Wat daarvan
de nefaste gevolgen zijn, wordt op een onthutsende manier in
Syriana geschetst.
De titel van de film, het woord “Syriana”, heeft de regisseur
naar eigen zeggen opgevangen in neoconservatieve middens in
Washington. “Syriana” was een Amerikaanse neokoloniale fantasie
om de landkaart van het Midden-Oosten te hertekenen en een
nieuwe, artificiële staat te scheppen, die uit Syrië, Irak en
Iran zou bestaan, waardoor voor het Westen de toegang tot de
olievelden verzekerd zou blijven. De realiteit te velde heeft
het aanvankelijk enthousiasme en het misplaatste triomfalisme
intussen danig bekoeld. Alleszins een kei van een film! |
|
