Meer info
|
28 11 2006 Regie/Scenario:
Fotografie:
Montage:
Muziek:
Vertolking: |
|
Cautiva |
Argentinië |
2003 |
115' |
Gaston Biraben
Carlos Torlaschi & Abel Peñalba
Tammis Chandler
José Luis Castiñeira de Dios
Barbara Lombardo, Mercedes Funes, Susana Campos, Hugo Arana,
Osvaldo Santoro |
|
|
De kracht van het verleden |
Velen onder ons zullen zich de finale van de wereldbeker voetbal
in 1978, gespeeld door Nederland en Argentinië, nog herinneren.
De militaire junta onder leiding van generaal Videla keek
goedkeurend toe en zag dat het gastland Argentinië overwon. Het
blazoen van de onmenselijke dictatuur was opgepoetst…
Dit is meteen de openingsscène van de Argentijnse film Cautiva.
Pas op het einde van de film worden de betekenis en de
draagwijdte ervan duidelijk.
Dan maken we een sprong in de film. Het is 1994, elf jaar na de
val van het militaire regime en de heropbouw van de democratie
in Argentinië. Voor de 15-jarige Cristina is de militaire junta
een stuk geschiedenis. Zij is een gelukkig tienermeisje dat
vrolijk opgroeit in de betere wijken van Buenos Aires. Zij weet
echter niet dat zij eigenlijk 16 jaar is en Sofia heet. Op een
dag wordt zij uit de klas gehaald door een rechter die schokkend
nieuws heeft voor haar. Zij is niet de dochter van een
gepensioneerd politie-officier maar werd als baby geadopteerd.
Cristina mag voorlopig geen contact meer hebben met haar
pleegouders en moet meegaan met haar natuurlijke grootmoeder.
We hebben allemaal wel eens beelden van de wereldberoemde “Dwaze
moeders” gezien die nu een kwart eeuw lang wekelijks betoogden
op de Plaza Mayor in Buenos Aires om gerechtigheid en informatie
te eisen i.v.m. hun 3000 vermiste zonen en dochters.
Onderbelicht bleef echter het lot van de kinderen van die
verdwenen ouders en meer bepaald van de apropriacion : tijdens
de wrede dictatuur in Argentinië (1976-1981) werden baby’s van
vermoorde “linkse activisten” weggegeven aan kinderloze
“vrienden van het regime”. ‘La Historia Official’ van cineast
Luis Puenzo belichtte reeds in 1985 deze problematiek. Over
welke aantallen van kinderen van ‘desaparecidos’ het gaat is nog
steeds niet bekend. Op documentaires na, is ‘ Cautiva’ (Captive/
Gevangene) de eerste fictiefilm die het probleem van de
‘weggegeven, ‘displaced’ kinderen’ behandelt vanuit het oogpunt
van de betrokken jongeren die, tweemaal verweesd achterblijven.
De film steunt op getuigenissen van een aantal van die jonge
mensen.
Leren dat je ouders je echte ouders niet zijn is een proces waar
alle geadopteerde kinderen ooit doormoeten maar voor Cristina is
deze identiteitscrisis pas het begin van een reeks verrassende
onthullingen. De zoektocht van het jonge meisje naar haar echte
ouders is een erg emotionele reis en vormt de kern van de
aangrijpende film ‘Cautiva’. Cristina weet niet of zij moet
kiezen voor haar biologische familie van onbekenden of voor haar
adoptiefamilie die altijd zeer lief is geweest : ze worstelt met
een gespleten identiteit. Zij wil weten wie haar echte ouders
waren, wat er met hen is gebeurd en wat het aandeel was van haar
adoptie-ouders in hun verdwijning. “De kern van het probleem is
de vraag wat er innerlijk gebeurt met een mens die opeens hoort
dat hij een ander persoon is. Hoeveel wil een mens weten van
zijn eigen geschiedenis, als het een vuile geschiedenis is? Ik
heb er geen eenduidig antwoord op. Ik heb met de meeste van de
84 officieel bewezen gevallen van apropriacion contact gezocht,
en de reacties waren zeer uiteenlopend”, zegt regisseur Gaston
Biraben.
Zo kan de identiteitscrisis van Cristina ook gezien worden als
een metafoor voor Argentinië. Net als het meisje worstelt dit
land met een aantal vragen en problemen. Hoewel het deel
uitmaakt van Zuid-Amerika blijft het ook vandaag nog enorm
beïnvloed door Europa. Bovendien is de publieke opinie er nog
steeds niet uit hoe men met het verleden moet omspringen. Er is
een kamp dat naar de toekomst kijkt en die vragen over de
wantoestanden onder de dictatuur puur tijdsverlies vindt.
Volgens een ander kamp is vooruitgang niet mogelijk zolang als
er niet afgerekend is met dit verleden. De regisseur behoort
duidelijk tot de tweede groep. Hoe dan ook, hij merkte het
jongste anderhalf jaar hoezeer men begrip heeft in zijn land
voor die emotioneel buitengewoon complexe toestand van de
kinderen van de apropriacion. Na afloop van de vertoningen op
het festival van Mar del Plata kwamen er enkelen hem opzoeken om
hem persoonlijk te bedanken. Het sterkte Biraben in het idee dat
erover praten beter is dan doodzwijgen. Blijft uiteraard de
vraag wat te doen met de verantwoordelijken, de repressiekwestie
waar Argentinië nog steeds mee worstelt. Onder de huidige
president Kirchner is er meer aandacht dan ooit voor de
mensenrechten, vindt de regisseur. Er hangt hoop en vrijheid in
de lucht, ondanks de pijnlijke gevolgen van de economische
crisis in zijn land. Kirchner, die veel sympathie heeft voor de
eisen van de Dwaze Moeders (‘Madres locas’), heeft volgens
Biraben een oprechte poging gedaan tot een grote schoonmaak van
leger en politie maar al te vaak blijven zijn handen gebonden
door politieke afspraken en dubieuze amnestiewetten. Maar het
feit dat de realisatie van de film Cautiva niet tegengewerkt
werd van hogerhand (integendeel, de president verleende zijn
volle medewerking) is op zich al een teken van hoop.
Hoewel Cautiva erg conventioneel is opgebouwd en de vertelstijl
vrij sober en omzichtig lijkt, slaagt de regisseur erin de
kijker diep te ontroeren. Als geen ander weet hij een
aangrijpend verhaal te vertellen, zonder franjes maar met veel
respect en inlevingsvermogen. Naast het sterke en genuanceerde
scenario zijn de vertolkingen de grote troef van de film. Vooral
de hoofdrolspeelster Barbara Lombardo steelt onze harten. Zij
vindt perfect het evenwicht tussen enerzijds emotionele
breekbaarheid en existentiële twijfel over zichzelf en
anderzijds moedige vastberadenheid om zich door deze beproeving
te slaan. Cautiva won tal van prijzen op diverse internationale
festivals. In België won hij de publieksprijs op het Cinema
Novofestival in Brugge. De film is het levende bewijs dat de
Argentijnse film in de lift zit en de wereld blijft verrassen
met staaltjes knappe en sterke cinema. Geniet van deze
buitenkans! |
|
