Lees recensie >>>
Officiële site
met trailer |
06 02 2010 Regie:
Scenario:
Fotografie:
Muziek:
Montage:
Vertolking: |
Michael Haneke
Michael Haneke
Christian Berger
Monika Willi
Christian riedel (onderwijzer), leonie Benesch
(Eva), Ulrich Tukur (baron), Ursina Lardi (barones), Burghart
Klaussner (pastor), Rainer Bock (dokter), Maria-Victoria dragus (Klara),
Leonard Proxauf (Martin), Janina Fautz (Erna)
|
|
Heimelijkheid op het platteland |
De Oostenrijkse regisseur Michaël Haneke is een buitenbeentje in
de Europese cinema. Hij studeerde psychologie, filosofie en
theaterwetenschappen en doceert nog steeds aan diverse instituten
in Wenen. Zijn doorbraak als filmregisseur vierde hij pas op zijn
vijftigste (“Benny’s video”, 1992). ‘Choqueren’ doet hij ook in
zijn volgende films (o.a. “La pianiste”(2001), “Caché” (2006) die
telkens het publiek verdelen in bewonderaars en tegenstanders. Wat
Haneke toont is vaak grensverleggend,schokkend, maar ook
interessant en fascinerend. Geen hapklare brokken : altijd worden
donkere kanten van de mens of samenleving blootgelegd. ”Das weisse
Band”, zijn meest toegankelijke film tot dusver, is wellicht ook
zijn beste. In 2009 werd de film in Cannes bekroond met de Gouden
Palm. Hij synthetiseert zowat alle vaste thema’s van Haneke’s
oeuvre : de impact van fysiek en psychologisch geweld, het
failliet en de pervertering van religie en ideologie en de crisis
binnen het traditionele, patriarchale gezin.
In een
Noord-Duitse, streng protestantse dorpsgemeenschap valt er weinig
te beleven, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, behalve
het oogstfeest en het wisselen van de seizoenen. Iedereen kent
zijn plaats in een boerendorp met een strakke, nog feodale
hiërarchie.Tot een aantal raadselachtige maar gewelddadige
incidenten het dorp wakker schudden. Rituele bestraffingen ?
Geïsoleerde uitbarstingen of is er een groter onheil op komst ? In
zijn analytische, bevreemdende stijl laat Haneke de gebeurtenissen
‘ont-dekken ‘door de ogen van de lokale dorpsonderwijzer die, in ‘voice-over’,
terugblikt op zijn jonge jaren. Vele vragen zullen echter
onopgelost blijven. Subtiel laat Haneke de ondeugden in het dorp
opduiken : nijd, misbruik, leugens, wrok, hypocrisie,
onrechtvaardigheid : barbaarsheid zit immers diep verweven in deze
repressieve samenleving van fanatiek protestantisme en religieus
onderbouwde wreed-heid die zowat iedereen vernedert, geniepig
onderdrukt door een pervers regime waarvan de dominee, de baron en
de dokter de protagonisten zijn. Het uitbreken van de Eerste
Wereld-oorlog komt als een schemerige verademing, een poort
waarlangs de dorpelingen kunnen vluchten uit dit verstikkende
milieu.
In die zin is “Das weisse Band een vlijmscherpe
dissectie van een zieke tijdsgeest van weleer en kan de film
beschouwd worden als een politieke allegorie over het ontstaan van
het latere nazisme. Liefdeloos-heid is immers de bron van alle
kwaad, volgens Haneke. De kinderen van 1913 zullen zich jaren
later opwerpen als de vertegenwoordigers van de principes en de
“idealen” van de mensen die hen hebben opgevoed. Maar volgens de
regisseur gaat het niet enkel over de opkomst van het nazisme maar
over elke vorm van extremisme. “Van zodra men zich opwerpt tot
principe van het absolute wordt men onmense-lijk”. Niet te
verwonderen dat kinderen de hoofdrol vertolken : het zijn de
volwassenen van morgen. Zij observeren wat gebeurt en zijn de
hypocrisie en machtswellust van hun oversten gewoon beu. Ook zij
dragen maskers en zijn evenmin in staat hun angsten en
frustraties, laat staan hun gevoelens oprecht uit te drukken. Zij
weten wat goed en kwaad is en vinden dat zij recht hebben om te
oordelen maar in feite staan zij machteloos. En Haneke speelt het
zo dat de tussenkomsten van de kinderen je niet onberoerd laten,
je als kijker zelfs schrik aanjagen. Hun lichaamstaal, hun ogen en
monden verraden alles. De titel van de film verwijst naar de witte
linten die de kinderen droegen als boetedoening en als constante
herinnering aan de zuiverheid die zij moesten nastreven. Symbool
voor de verlossing van de zonden en voor vergiffenis.
In
deze zeer intense maar intelligent opgebouwde thriller is de
spanning, van begin tot eind, te snijden : mysterie en vermoedens
blijven overeind. “De taak van de kunst is vragen op te roepen,
niet antwoorden te geven, zodat de toeschouwer wordt uitgenodigd
zelf na te denken”, aldus de regisseur die zweert bij een ‘open
einde’. Waarom Haneke enkel zgn. pessimistische films maakt ? “De
ware pessimisten zijn voor mij de producenten van zinloze
verstrooiingsfilms. Ik ben niet bezig met het doorgronden van de
onaange-pastheid van onze wereld. Die poging om een diepere
waarheid te achterhalen zou ik veeleer optimistisch durven noemen.
In een tijd waarin de massa zo makkelijk gemanipuleerd kan worden
met beelden, is dit niet onbelangrijk. Massamedia (en perceptie)
zijn de dictatuur van de verdomming van het volk. En dankzij
coproduc-ties kunnen we ons weren tegen het Amerikaans cultureel
imperialisme : de diversiteit van landen, culturen en geldmiddelen
is een geluk’.
“Das weisse Band” is schitterend gefilmd :
de cadrages zijn uitgekiend, de zwart-witbeelden kristalhelder.
Maar de lieftalligheid verbergt veel liefdeloosheid, afstandelijk
geobserveerd door Meister Haneke die, gewapend met een
onbeweeglijke camera, ons een strenge, frontale mise-en-scène voor
de ogen tovert. Het resultaat is ontluisterend, maar tegelijk
ontroerend en teder. Opnieuw een verrassende film. Nu al een
klassieker. Een absolute must.
|
|
