Lees recensie >>>
Trailer |
26 01 2010
Regie:
Scenario:
Fotografie:
Muziek:
Montage:
Vertolking:
|
|
Riparo |
Frankrijk
Italië |
2007 |
98' |
Marco Simon Puccioni
Marco Puccioni, Monica Rametta &
Heidrun Schleef
Tarek Ben Abdallah
Dario Arcidiacona
Roberto Missiroli & Cristiano Fracaro
Maria de Medeiros
(Anna), Antonia Liskova (Mara), Mounir Ouadi (Anis), Vitaliano
Trevisan (Salvio)
|
|
Op zoek naar geborgenheid? |
In zachtaardige tinten, zonder spectaculaire montagetruuks of
sensationele actiescènes, schetst de Italiaanse regisseur Mario
Simon Puccioni hoe een Marokkaanse verstekeling de
‘vriendinnenrelatie’ van Anna en Mara onder druk zet, eens terug
in de schoenenzaak van Anna’s familie in Udine. Aan die sociale
status kan Mara, haar hartsvriendin, niet tippen : ze diende zelf
te knokken om haar stek te vinden. Haar afkomst doet de positie
van Anna geen goed : een sociale inwijkelinge is al even erg, voor
sommige milieus, als een vreemde migrant. Goed zijn is één ding,
maar of het loont ? In de stijl van Nanni Moretti (‘La Stanza del
Figlio’) is ‘Riparo’ (‘Schuilplaats’) een filmische allusie op de
instroom van migranten in ‘Fort Europa’, dé welvaartetalage in
globale crisissituaties waarbij grenzen vervagen : geografisch,
cultureel, mentaal.
Ook Europa veranderde intussen,
economisch én relationeel : vaste patronen werden geruisloos
ingeruild voor losse, morele normen voor louter economische,
menselijke contacten verschraalden veelal tot
‘nuttigheidsrelaties’, egoïsme verving menselijke solidariteit,
duurzaamheid leek plots twijfelachtig, vertrouwen sloeg om in
wantrouwen, vluchtige scoringsdrift zette plots de continuïteit op
de helling. In naam van de perceptie werd de jacht geopend, het
proces gemaakt van wie verantwoordelijkheid draagt : wie niets
doet krijgt krediet, positief engagement wordt negatief belicht,
zonder omkijken of bewijs. Het ego is koning, inzet belachelijk,
profitariaat normaal. Praten is belangrijker dan doen. Maar of er,
in tijden van wisselende waarden, nog duidelijke krijtlijnen
overblijven die mensen meer respecteren dan produc-tiecijfers, is
erg de vraag. Niet te verwonderen dat eigenbelang, jaloersheid en
verdachtmaking nu schering en inslag zijn. In naam van normen die
we zelf niet altijd eerst op onszelf toepassen. De meest
elementaire verhoudingen staan op de tocht, verschillen zijn
belangrijker dan bindingen. Vriendschap een
lege huls, begrip
oudmodisch. Een open mentaliteit verdween, ‘zones’ werden
afgebakend. Het hele leefpatroon voelt onveiliger,
onrechtvaardiger aan. Elke zin voor proportie en geleidelijkheid
is ‘gone with the wind’.
Hoe we daar mee omgaan, evalueert
‘Riparo’, een film in pasteltinten die sociale veranderingen
aankaart in een omgeving die ervoor model kan staan : een
ondernemersfamilie. Ver van elke politieke context in de film,
blijft ‘Riparo’ een kleinschalig existentiëel relatiedrama, een
intrigerende vingerwijzing naar achterliggende maatschappelijke
verhoudingen : de familie als microcosmos van de sociale context.
Met als kern bezitters en werkers, en, in de rand, de nieuwkomers
die niet altijd welkom zijn. Goede bedoe-lingen waarborgen evenwel
geen stabiele situatie : één nieuw element verschuift makkelijke
de pionnen op het gladde schaakbord. Vandaar het ontstaan van een
‘ménage à trois’, waar de derde pijler voor verandering zorgt en
het klassieke evenwicht bedreigt.
‘Riparo’ vertolkt de nood
aan ‘bescherming’ in de draaikolk van tegenstrijdige verwachtingen
en belan-gen rondom. Overeind blijven, individueel en sociaal,
tussen mensen ‘on the road’, op zoektocht naar een eigen plek in
eigen of nieuwe culturen, is de hamvraag. Of je daarom iemand
zomaar voor eigen kar kan spannen en gebruiken in machtsspelletjes
voor eigen voordeel, is ook een morele vraag. Blijven we loyaal
tegenover wie positief werkt of worden we opportunist zonder
omkijken ? Weigeren we wie aan de deur klopt of zorgen we voor
gepast onthaal ? Niet meteen een evidente opstelling in een
crisistijd die ‘have’s’ en ‘have not’s’ tegen mekaar opzet : ‘economics
before human interests’. Dat ook menselijke relaties hierdoor aan
herschikking toe zijn, valt te vrezen. Al zal ook hier façade en
realiteit het oude ‘Dichtung und Wahrheit’ opnieuw bevragen op
zijn reële waarde. Hoopgevend toch ?
Regisseur Mario Simon
Puccioni visualiseert dit alles subtiel en suggestief via discreet
camerawerk dat aandacht vraag voor mens en omgeving. Beelden zijn
voor hem veel belangrijker dan woorden. Het acteerwerk in de
non-verbale scènes is dan ook indrukwekkend. De zoektocht naar
tederheid en geborgenheid die in rustige taferelen getekend wordt,
verhult amper de onmacht om echt met mekaar te communiceren. Tot
een grens overschreden wordt en de veer breekt. De ontknoping
wordt bewust op gang gebracht als in een klassieke tragedie.
Reacties op dit kantelmoment blijken ‘too little, too late’. ‘Riparo’
is verre van zwaarwichtig maar verwijst naar herkenbare gevoelens,
vooroordelen, spanningen en houdingen die voortspruiten uit
vereenzaming die door comfort amper wordt opgevuld. Opvallend is
dat deze filmische mijmering aangrijpt in de diepte en onderhuids
doorwerkt. Wie dromen over een beter leven afblokt, is niet meteen
‘goed bezig’. Profitariaat is evenmin een louter westerse houding.
Maar kansen geven blijft essentieel, liefst met zuivere
bedoelingen. Ook al is bij ‘integratie’ enige omzichtig-heid
geboden. ‘Wij kunnen het ons allicht veroorloven goed te zijn’. Of
wordt (n)iemand beter van geboden hulp ? Meteen een vraag naar
identiteit, motieven en plaats. Een moeilijke balans in wisselende
tijden. ‘Riparo’ is een boeiend kijkstuk dat wijzigende situaties
sereen aankaart en zachtjes de vinger legt op zwakke plekken bij
mens en omgeving. Een Italiaanse aanrader.
|
|
