Robert Redford James Solomon Newton Thomas Sigel Mark
Isham Craig McKay James McAvoy (Frederick Aiken), Robin
Wright (Mary Surratt), Kevin Kline (Edwin Satanton), Evan Rachel
Wood (Anna Surratt), Tom Wilkinson (Reverdy Johnes), Alexis
Biedel (Sarah), Danny Huston (Joseph Holt), Justin Long
(Nicholas Baker)
Recht of politiek?
Als acteur toonde Robert Redford zijn engagement al met
hoofdrollen in “All the President’s Men” en “The Candidate”. Maar
ook in ‘The Chase’, ‘Butch Cassidy, ‘The Sting’, ‘Three Days of
the Condor’, ‘Brubaker’, ‘Out of Africa’, ‘Indecent Proposal’,
‘The Horse Whisperer’ en ‘Lions for Lambs’ muntte hij uit. Als
regisseur is hij evenmin aan zijn proefstuk en bouwt hij een
opmerke-lijke carrière uit, zonder de beperkingen die Hollywood
indertijd aan steracteurs oplegde. In zijn tot nu toe acht
geregisseerde films , van ‘Ordinary People’ (1980) over ‘A River
runs trough it’ (1992) tot ‘The Horse Whisperer’ (1998) raakt hij
een breed palet van onderwerpen aan. Veelal gaat het ook over de
gebroken Amerikaanse droom (o.a “Quiz Show” uit 1994, een
aanklacht tegen de commer-ciële massamedia), ofwel over zijn
democratisch en ecologisch engagement (o.a. ”The Milagro Beanfield
War” uit 1988) waarin hij het opnam voor de rechten van arme
boeren). Reeds in de jaren 60 richtte Redford een eigen
productiemaatschappij op. En in 1981 stichtte en financierde hij
het non-profit Sundance Institute voor onafhankelijke
filmproducties waar gerenommeerde regisseurs als Soderberg en
Inarritu gelanceerd werden. Het hoeft dan ook niet te verwonderen
dat zijn recentste film “The Conspirator” uitkomt bij “The
American Film Company”, een onafhankelijke filmproducent die tot
doel heeft historische verhalen te vertellen die ook nu nog
maatschappelijk relevant zijn. Achter de geschiedenis die je denkt
te kennen zit er altijd wel een ander verhaal verborgen, beseft
Robert Redford maar al te goed.
In zijn jongste film
herneemt Robert Redford dan ook een aantal van zijn geliefkoosde
thema’s : verlies, onrecht en onderdrukte woede. Ook nu komt een
donker onderwerp aan bod : verscheurdheid leidt tot geweld en
repressie. En ook de boodschap klinkt vertrouwd in de oren :
wanneer gevoelens van angst en wraak overheersen, worden waarden
zoals democratie en gerechtigheid met de voeten getreden.
Op die manier houdt de regisseur Amerika een spiegel voor met een
rechtbankdrama over de moordenaars van president Lincoln. We
schrijven 1865, kort na het einde van de Amerikaanse Burgeroorlog,
een periode gekenmerkt door verwarring en chaos. De moordenaar
John Wilkes Booth werd 12 dagen later neergeschoten en 8
samenzweerders werden berecht voor een militaire rechtbank (en
geen burgerlijke). Robert Redford laat ons naar dit proces kijken
door de ogen van Frederik Aiken, een jonge, idealistische advocaat
die Mary Surratt moet verdedigen. Zij wordt van medeplichtigheid
beschuldigd omdat de samenzweerders in haar pension vergaderd
hadden. Maar om haar voortvluchtige zoon te beschermen, weigert
zij te praten. Stilaan draait het in dit proces niet meer om de
vraag of Surratt schuldig is of niet. Het gaat erom dat zij geen
eerlijk proces gekregen heeft. Met het argument dat het
verscheurde land er alle baat bij had, stuurde de minister van
Oorlog immers aan op een snelle veroordeling.
Het is
duidelijk dat het hedendaagse Amerika in de beklaagdenbank wordt
gezet. De manipulaties achter de schermen tussen machtsgeile,
opportunistische hoogwaardigheidsbekleders en het systematisch
verdraaien van de waarheid terzake zijn constanten op hoog
bestuurlijk niveau. Vroeger en nu. Trad de regering Bush de
grondwet niet op een gelijkaardige manier met de voeten na 9/11 ?
Volgens het principe “het doel heiligt de middelen”, werden termen
als “War on terror” gelanceerd en strafinstellingen als
“Guantanamo” opgericht. De vraag is echter of een democratie,
zelfs na een nationale tragedie, niet verplicht is haar
grondbeginselen te honoreren, wil zij legitimiteit bezitten. Of
behoort ook dit tot de “collateral damage” ? Hebben vijanden van
de staat geen recht op een eerlijk proces ? Zoniet, dreigt de
rechtsstaat niet het grootste slachtoffer te worden ? Het zijn
zeker vragen die Redford er toe aangezet hebben om deze
historische feiten even op te frissen.
“The Conspirator” is
een oerdegelijke, klassieke film, mooi in beeld gebracht, vaak in
een fraaie clair-obscurfotografie waarin geen enkel detail is over
het hoofd gezien. De film boeit van begin tot einde door zowel het
actueel karakter van de behandelde morele en juridische vragen als
het belang dat aan historisch besef wordt gehecht. Wie de
geschiedenis vergeet, is immers gedoemd om ze te herbeleven. Niet
te missen !
